Türkiye’nin en büyük felaketlerinden biri olan 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 26. yılında açıklama yapan TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, deprem gerçeğine rağmen geçen yılların yeterli hazırlık yapılmadan heba edildiğini vurguladı.
Oda Başkanı Tayip Hacet imzasıyla yapılan açıklamada, “Deprem doğal bir olaydır; afete dönüşmesi ise tamamen insan kaynaklıdır” denilerek, siyasal irade, yerel yönetimler ve tüm ilgili kurumlar, bilimsel ilkelere göre hareket etmeye çağrıldı.
Silivri Depremi Kaygıları Artırdı
Açıklamada, 23 Nisan 2025’te Marmara Denizi’nde meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki Silivri depreminin, İstanbul başta olmak üzere Marmara Bölgesi’nde yaşayan milyonlarca insanın kaygılarını artırdığı belirtildi. Tartışmaların, “nerede ve ne zaman olacağı” sorusuna sıkıştığı ifade edilerek, asıl sorunun kentlerin depreme hazırlıksızlığı olduğu vurgulandı.
6 Milyon Riskli Yapı
Resmî raporlara göre Türkiye’deki yapı stokunun %60’ını oluşturan yaklaşık 6 milyon yapının riskli olduğu hatırlatıldı. Ancak hangi binaların riskli olduğuna dair kapsamlı bir tespit çalışmasının bile yapılmadığına dikkat çekildi.
Kentsel Dönüşümde Yavaş İlerleme
2012’den bu yana başlatılan kentsel dönüşüm çalışmalarında yalnızca 238 bin yapının yenilendiği, bu sayının riskli yapıların %4’üne karşılık geldiği ifade edildi. Dönüşümlerin çoğunlukla rant değeri yüksek bölgelerde yoğunlaştığı, riskli alanlarda ise neredeyse hiç ilerleme sağlanmadığı belirtildi.
Vergiler Toplandı, Hedefler Tutmadı
1999 depreminden sonra getirilen Özel İletişim Vergisi kalemi altında 2025 yılı başına kadar 40,2 milyar dolar toplandığı, buna karşın kentsel dönüşüme 2024 yılına kadar yalnızca 480 milyar TL harcandığı aktarıldı.
6 Şubat Depremleri Hatırlatması
Açıklamada, 6 Şubat 2023’teki Kahramanmaraş merkezli depremlerin, Türkiye’nin depreme hazırlıkta yetersiz kaldığını bir kez daha ortaya koyduğu ifade edildi. Verilen 650 bin konut vaadine rağmen 30 ayda yalnızca 250 bin 636 bağımsız bölümün teslim edildiği, bu oranın toplam hedefin %32’si olduğu bildirildi.
“İnsanı Önceleyen Kentleşme Anlayışı” Çağrısı
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, sonuç bölümünde şu çağrıda bulundu:
“Rantı önceleyen değil, insanı önceleyen bir kentleşme anlayışı derhal hayata geçirilmelidir. Yapı denetimi kamusal bir hizmet olarak yeniden örgütlenmeli, meslek odalarının bilgi birikimi ve deneyimli insan gücü sürece dahil edilmelidir. Depremler kaçınılmazdır; ancak afetler önlenebilir. Daha fazla geç kalmadan harekete geçilmelidir.”
